عبد الحسين شهيدى صالحى
85
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
آن سورهء الناس است . نسخههاى خطى و چاپى كه امروزه از اين تفسير در دست است تمامى آنها از ابى الخير مقداد بن على حجازى مدنى از ابو القاسم عبد الرحمان حسنى حسينى علوى از فرات روايت گرديده است . اين تفسير نخست در سال 1354 ق در نجف اشرف با مقدمهء شيخ محمد على غروى اردوبادى در چاپخانهء حيدريه به طبع رسيده است . سپس در قم توسط كتابخانهء داورى افست گرديده است . همچنين تصحيح و طبع منقحى از آن با تحقيق آقاى شيخ محمد الكاظم در 720 صفحه توسط وزارت ارشاد اسلامى در تهران تجديد چاپ گرديده است . منابع : اعيان الشيعة ، 8 / 396 ؛ تفسير فرات كوفى ، مقدمه ؛ الذريعة ، 4 / 298 ؛ فوائد الرضوية ، 349 ؛ معجم رجال الحديث ، 13 / 252 ؛ مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى ، 4 / 796 ؛ نوابغ الرواة فى رابعة المئات ، 216 . تفسير قمى ، اثر شيخ ابو الحسن على ( زنده در 307 ق ) فرزند ابراهيم بن هاشم قمى معروف به على بن ابراهيم قمى از ائمهء حديث و مفسران بزرگ شيعه و طرق اجازات و شيخ مشايخ علماى اماميه . اين تفسير معروف به تفسير قمى به شيوهء روائى است و بيشتر روايات را از طريق پدرش ابراهيم بن هاشم نقل مىكند و نيز وى از مشايخ ثقة الاسلام محمد بن يعقوب كلينى ( م 329 ق ) است و كلينى در كتاب خود الكافى بسيارى از مفسر روايت مىنمايد و اين تفسير مورد استناد كتب اربعه بوده است . و همچنين وى عصر حضرت امام حسن عسكرى ( 231 - 260 ق ) را درك نموده است و تا سال 307 ق زنده بوده است . چنان كه از رسالهء مشايخ شيعه منسوب به پدر شيخ بهائى استفاده مىگردد كه مفسر در آغاز تفسير مختصر خويش روايات مبسوطى را مستندا از حضرت امام جعفر الصادق ( ع ) از جدش حضرت امير المؤمنين ( ع ) در بيان انواع علوم قرآن ياد نموده